Yoğun yağışların sık yaşandığı Rize'de heyelan riski taşıyan yamaçlar, yerleştirilen sensörlerle sürekli izlenmeye başlanıyor. İlk aşamada üç ilçedeki 15 riskli bölgeye toplam 120 ölçüm cihazı kuruldu.
Projeyi yürüten Doğu Karadeniz Yer Bilimleri Araştırma Merkezi'nin açıklamasına göre sensörler, topraktaki nem oranını, yer altı suyu seviyesini ve milimetrik düzeydeki kaymaları ölçüyor. Veriler, güneş paneliyle beslenen istasyonlar aracılığıyla merkeze her 15 dakikada bir aktarılıyor.
Eşik aşılınca köylere uyarı
Ölçümler önceden belirlenen eşik değerleri aştığında sistem, ilgili köylerin muhtarlarına ve belediyenin ekiplerine otomatik uyarı gönderiyor. Böylece özellikle gece saatlerinde aniden gelişebilecek toprak kaymalarına karşı önceden önlem alınması hedefleniyor.
Heyelanın çoğu zaman öncü işaretleri vardır; sorun, bunları zamanında görebilmekti. Sensörler, yamacın nabzını sürekli tutmamızı sağlayacak.
Merkezin jeoloji mühendisi Dr. Hülya Topaloğlu, sensörlerin yerlerini belirlerken geçmiş yıllarda yaşanan kaymaların haritalarından ve köy sakinlerinin anlatımlarından yararlandıklarını söyledi. Topaloğlu, çay bahçelerinde çalışan üreticilerin de çatlak ve su çıkışı gibi gözlemlerini bir mobil form aracılığıyla bildirebileceğini ekledi.
Proje kapsamında köylerde bilgilendirme toplantıları da düzenleniyor. Toplantılarda köy sakinlerine sensörlerin nasıl çalıştığı, uyarı geldiğinde hangi adımların izleneceği ve tahliye yollarının nerede olduğu anlatılıyor. Bir köyün muhtarı Recep Kalyoncu, yağışlı gecelerde yamacı izlemek için eskiden nöbet tuttuklarını, artık sensörlerden gelen bilgilerin kendilerine güven verdiğini söylüyor. Kalyoncu, uyarı mesajlarının cep telefonunun yanı sıra köy camisinin hoparlöründen de duyurulmasını önerdiklerini ekledi.
Pilot uygulamanın bir yıl sürmesi ve sonuçlara göre sistemin ilin diğer ilçelerine de yaygınlaştırılması planlanıyor. Merkez, toplanan verilerin yamaç ıslahı ve drenaj çalışmalarının planlanmasında da kullanılacağını belirtiyor.